Leo Muysken - Zeldzame art-deco pastel van Beeldhouwer, schilder, cineast en dierentemmer!

• Kunstenaar: leo Muysken (1907 - 1984)
• Titel: "vechtende vogels"
• Jaar:  jaren 30
• Techniek: pastelkrijt op papier
• Oplage: 
• Afmeting (bladmaat): 48 x 30 cm beeldmaat: idem
• Signatuur: krijt gesigneerd
• Staat: zeer goede staat

Leo Muysken (1907-1986) is zijn leven lang op zoek naar ‘de aard van het dier’, zoals de titel van een van zijn latere exposities luidt. Muysken tekent, schildert, fotografeert en filmt, maar het best weet hij de karaktereigenschappen van zijn dieren te vangen in zijn keramische sculpturen. Vooral roofdieren hebben zijn interesse, blijkt uit een speech die hij in 1971 geeft bij een tentoonstelling in Voorschoten.

‘De wolf bezit karaktereigenschappen die in gemeenschaps-verband met de mens waardevol zijn’, zegt Muysken tegen een zaal vol genodigden in het theatertje ‘de Schuur’ van fluitiste en apenliefhebber Ellen Mac Gillavry. ‘Een scherpe reuk, een scherp gehoor, een gevoelige intuïtie voor gevaar, aangeboren waakzaamheid bij dag en nacht. Voeg hierbij moed en taaiheid in het gevecht en u krijgt het beeld van een hooggekwalificeerde strijdmakker! Maar deze makker is van wild karakter. Hoewel hij tam kan worden, blijft de graad van betrouwbaarheid twijfelachtig. Ook de tamme wolf moet blijven voelen dat de baas hem ook psychologisch de baas is.’
Muysken kan het weten, want begin jaren dertig was hij dompteur in Duitsland. ‘Tijdens mijn studie aan het Zoölogisch Instituut in Leipzig had ik vrije toegang tot de dierentuin. Omdat ik bedreven was in het africhten van honden, verkreeg ik toestemming om in de tuin, uitdrukkelijk op eigen risico, met jonge dieren te stoeien. Wolven en leeuwen hadden mijn voorkeur.’

Op een dag moet hij zijn ‘gestoei’ met wilde dieren bijna met de dood bekopen, vertelt de voormalig dierentemmer aan het kunstpubliek in Voorschoten. Als een van de dierenverzorgers met een kruiwagen met vers vlees langs de dressuurpiste loopt, waar Muysken net bezig is met het dresseren van een groep jonge wolven, wordt hij plotseling aangevallen. ‘Grauwend en jankend sprong de meute tegen de tralies op. In een poging ze te kalmeren, keerde ik een paar de rug toe. Normaal zou dat niet erg geweest zijn, maar nu werd het fataal. Van achteren werd ik besprongen en hard moest ik toeslaan. Twee bleven liggen met ingeslagen schedels. De overige kon ik met harde tikken en overwicht van me afhouden, maar met de dressuur was het afgelopen. Eens te meer ondervond ik dat aanhankelijkheid van wilde dieren voor de mensch maar zeer betrekkelijk is. En toch behield ik voor deze dieren een grote sympathie.’
Opleiding in Den Haag en Leipzig


Leonard Karel Anton (Leo) Muysken wordt op 6 augustus 1907 geboren in de Javaanse havenstad Pekalongan. Zijn vader werkt daar als tuinopziener bij de suikerfabriek Kalimati. Als Leo als kleuter malaria krijgt, besluiten zijn ouders om hem in Nederland te laten behandelen. In 1913 keert het gezin terug naar Den Haag, waar Muysken van 1926 tot 1929 een opleiding tot kunstenaar volgt aan de Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten. Hier krijgt hij les van monumentaal beeldhouwer Bon Ingen-Housz, die hem leert om zijn beelden te stileren en een karakteristieke eigenschap of houding van het dier uit te vergroten.
Leo Muysken in Leipzig werkend aan een opgezette gorilla in de jaren dertig. Foto uit nalatenschap van de kunstenaar.
Na zijn opleiding aan de Haagse academie vertrekt Muysken naar Duitsland. Om meer inzicht te krijgen in de anatomie van de dieren die hij wil uitbeelden, gaat hij in Leipzig in de leer bij Herman ter Meer, een Nederlandse dierenpreparateur die bekendstaat om zijn levensechte dermoplastieken van grote zoogdieren, zoals beren, tijgers, leeuwen en walrussen. Ter Meer heeft hiervoor een nieuwe methode ontwikkeld, waarbij een anatomisch model van het dier wordt geboetseerd, dat daarna wordt bekleed met de geprepareerde vacht. Muysken helpt zijn leermeester onder meer bij het maken van diens modellen.

Eerste exposities
In 1939 keert Muysken terug naar Den Haag en neemt hij voor het eerst deel aan een groepstentoonstelling in kunstzaal “Kunst van Onzen Tijd”. ‘Onze landgenoot Leo Muysken komt hier voor het eerst als beeldhouwer uit’, schrijft de Haagsche Courant op 3 maart. ‘Hij heeft er het recht toe. Zijn dierenfiguren – Kaapsche buffel, beertjes, eekhoorns, poes, bloedhond, herten, pekingeezen, maraboe, uil enzovoort – zijn karakteristiek en goed gevormd.’
Ook de kunstrecensent van Het Vaderland is een dag later voorzichtig positief. ‘Leo Muysken debuteert hier met een aantal kleinplastieken in keramiek, gips en brons, meest dierplastieken. De keramische werken zijn gestileerd en vereenvoudigd, de andere zijn meer uitvoerig naturalistisch en over ’t geheel misschien iets persoonlijker behandeld. Maar het is niet gemakkelijk over dit werk een mening uit te spreken, want het staat nog erg aan ’n begin. Merken wij op dat Muysken gevoel voor karakter, beweging en houding heeft, en wachten wij een volgende tentoonstelling af.’